Pierwsze kawiarnie
Nie wiemy kim bili pierwsi smakosze kawy, ale najprawdopodobniej żyli oni w Etiopii. W arabskich pracach naukowych, które w głównej mierze skupiają się na właściwościach nasion, pochodzących z 900-1000 roku n.e. pojawia się nazwa napoju „buncham”. Jednakże, nie ma pewności czy mowa jest o kawie.
Poza opisem pozytywnego wpływu na „żołądek, kończyny, skórę”, autor opisuje właściwości napoju, które nadają „wspaniały zapach całemu ciału”. Faktycznie, kawa posiada zdolność do wydzielania swojego zapachu przez gruczoły potowe. Dawnymi laty, zanim regularne kąpiele stały się częścią życia codziennego, zwłaszcza w krajach gdzie dostęp do wody był ograniczony, takie działanie było niewątpliwie bardzo przydatne.
Arabska legenda pochodząca z ok. 1250 roku, opowiada o tym jak wypędzony Sheikh Omar odkrył dziko rosnące owoce kawy. Znudzony dietą składającą się z surowej fasoli, szejk ugotował owoce i wypił powstały w ten sposób napój. Nie tylko dieta szejka zmieniła się na lepsze, podając ten napój chorym dokonał wielu uzdrowień. Szejk powrócił z wygnania do Mochy otoczony chwałą przynosząc cenne nasiona. Istnieje kilka wersji tego podania, a jedyną łączącą je cechą jest imię Omar. W innych wersjach przewijają się motywy takie jak duchy, uzdrowienie pięknej córki króla Mochy czy zachwycający śpiew niezwykłego ptaka, który znika bez śladu po doprowadzeniu Omara do kawowca uginającego się pod ciężarem swoich owoców.
Inna ze znanych legend mówi, że pewien pasterz z Arabii, Egiptu, a może i z zupełnie innego zakątka świata, zauważył ożywienie kóz po zjedzeniu owoców kawy. O zdarzeniu powiadomił miejscowego duchownego, który rozpoczął eksperymenty na swoich podwładnych. Wkrótce przekonał się on, że napar pozwala im spędzać całe noce na modlitwach.
W ciągu ostatnich 200 lat badacze historii kawy odkryli wiele interesujących faktów. Jeden z nich uważa, że kawa istniała już za czasów Homera i że jest „cudownym napojem”, który Helena zabrała ze sobą ze Sparty do Troi. Inny doszedł do wniosku, że Król Dawid musiał otrzymać kawę od Abigail, którą później piła Rut oraz Ezaw.
Według pisemnych źródeł, gdy Mufti z Adenu przyjechał do Etiopii ujrzał swojego rodaka raczącego się kawą. Kiedy powrócił do domu, zlecił przywiezienie kawy, która nie tylko wyleczyła jego dolegliwości, ale również pozwalała mu się rozbudzić. Napój ten szybko stał się popularny wśród derwiszy.
Degustacja i uprawa kawy w Jemenie zdecydowanie były popularne już przed rokiem 1454, kiedy to kawa zatwierdzona przez rząd, który najprawdopodobniej uznał, że jej ożywiające właściwości są bardziej pożądane, niż usypiające właściwości czuwaliczki – rośliny, której liście były i są uprawiane i spożywane w całym kraju.
To właśnie w Mekce powstały pierwsze kawiarnie, znanie jako Kaveh Kanes, które pomimo religijnego charakteru szybko przeobraziły się w miejsca gry w szachy, plotek, śpiewu, tańca i muzyki. Ich popularność przeniosła się z Mekki do Adenu, Mediny i Kairu.
Kawa została przewieziona do Konstantynopolu w 1517 po podbiciu Egiptu przez Salima. Stamtąd zwyczaj picia kawy upowszechnił się w całym regionie tj. w 1530 w Damaszku i 1532 w Aleppo. Dwie najbardziej znane kawiarnie w Damaszku to Kawiarnia pod Różami i Kawiarnia pod Bramą Zbawienia. Mimo iż kawiarnie pojawiły się w Konstantynopolu dopiero po 1554, szybko stały się sławne dzięki właścicielom, którzy prześcigali się w wystroju aby przyciągnąć jak najwięcej klientów. Kawiarnie stały się miejscami spotkań zarówno w celach społecznych jak i handlowych oraz coraz częściej debaty politycznej i polemiki. Próby zdelegalizowania kawy, zostały porzucone po jej opodatkowaniu, które zapewniło jej powszechne poważanie.
Źródło: Thorn John , The Coffee Companion, Running Press, Philadelphia, London, s. 11-12
