Słowo kawa wzięło swoją nazwę od starego arabskiego słowa „gahwah” lub tureckiego „kahweh”, co znaczy „usuwający zmęczenie”. Często jednak nazwę kawy utożsamiano z etiopską prowincją Kaffa, z której ona pochodziła. 

W wielu językach stosuje się podobne nazwy np. we  Włoszech cafe, we Francji cafe, w Niemczech Kaffee, w Anglii coffee, a w Polsce stosujemy kawa. 

Istotne jest, iż określenie kawa oznacza jednocześnie drzewo lub krzak kawowy, owoce, jak  również sam napar uzyskany z prażonego ziarna. W znaczeniu botanicznym jest to rodzaj z rodziny marzanowatych, obejmujący około 40 gatunków. Jednak w powszechnym użyciu gospodarczym używa się Coffea arabica, której ojczyzną jest wschodnia i centralna Afryka. 

Warto dodać iż w  Persji w IX w. poznano kawę pod nazwą bunc, która to została nadana przez lekarza i filozofa Abu ibn Sina zwanego także Awicenną w środowisku europejskim. Co istotne do dziś w Etiopii funkcjonuje jej perskie określenie. Dopiero w XVIII w. przyrodnik Karol Linneusz nadał roślinie stosowana do dziś nazwę botaniczną Coffea arabica.