Pierwsze noty o odkryciu nowego napoju owiane są tajemnicą, magią i przynoszą wiele sprzecznych informacji. Istnieje mnóstwo legend, dotyczących pochodzenia kawowego napoju. Bardzo często są one łączone z postaciami lekarzy, duchownymi czy też filozofami. To oni – pierwsi miłośnicy kawy dostrzegli w niej niezwykłą moc, ożywcze działanie, doprowadzające nawet do religijnej ekstazy.
Według niektórych prawideł za pierwszych odkrywców właściwości kawy uważa się mędrców sufi z Jemenu którzy zauważyli, iż jej spożycie poprawia bystrość umysłu. Dla nich szczególne istotne było pobudzenie pozwalające na całonocne modlitwy. Wieczorem derwisze zbierali się we wspólnym kręgu, do którego ustawiali duży kocioł wypełniony po brzegi wywarem z kawy. Tańczyli całą noc wyśpiewując modlitwy, od czasu do czasu pokrzepiając się „sekretnym trunkiem”.
Trzeba zaznaczyć, że w większości publikacji na temat kawy pojawia się postać chłopca Kaldiego, który czuwa nad swoimi kozami. Słynie on z niezwykłej powagi, dlatego jego trzoda uważana była za bardzo spokojną, do momentu, gdy powróciły one zagrody. Zdawało się, iż zwierzęta tańczą na tylnych nogach wokół drzewka o soczyście czerwonych owocach. Zainteresowany pasterz doszukiwał się przyczyny tego podekscytowania i skosztował wspomnianego owocu. Działanie było natychmiastowe. Doznał ekscytacji, pobudzenia, radości i zaczął tańczyć ze swymi kozami. Zauważył go mnich, który udawał się na modły do pobliskiego klasztoru. Z opowiadania chłopca duchowny wywnioskował, że to za sprawą czerwonych owoców. Zebrał je i poddawał różnym eksperymentom np. jadł na surowo, gotował, rozbijał i ucierał ziarna. Uzyskany napój był czarny, gorzki, a zarazem bardzo aromatyczny. Dla poprawienia jego smaku mnich dodawał miodu. Poznany sekret wykorzystywał w klasztorze do całonocnych ceremonii modlitewnych, częstując nim współtowarzyszy [Fiedoruk 2008, s. 7-9]. Postać pasterza „tańczącego z kozami” przeszła do historii jako początek, a właściwie najszlachetniejsza odmiana coffe arabica, spożywanej chętnie także i dziś. Dodajmy, że to jedna z najpopularniejszych i najcenniejszych odmian kawy.
Zainteresowanie napojem kawowym spowodowało, iż jego hodowla jak i ceremoniał spożywania przeniósł się poza granice Etiopii, trafiając do krajów arabskich. Początkowo objęły one Półwysep Arabski, gdzie założono ich plantacje, a dalej na Syrię, Mezopotamię, Persję i kraje Afryki Północnej. Trudno jednoznacznie wskazać moment, gdy picie kawy stało się codziennym rytuałem. W wieku XIII i XIV w basenie Morza Śródziemnego zaczęły powstawać pierwsze publiczne kawiarnie, w których częstowano pielgrzymów udających się do Mekki.
